Co pozostaje po człowieku, kiedy jego dom zmienia właściciela, a osobiste wspomnienia przestają być zrozumiałe dla innych? Susan Vreeland w "Dziewczynie w hiacyntowym błękicie" wybiera niecodzienny sposób opowiadania: prowadzi czytelnika przez losy dzieła sztuki, które towarzyszy ludziom w różnych okresach ich życia.
Jeden obraz, wiele prywatnych historii
Płótno przypisywane Vermeerowi przechodzi z rąk do rąk. Wraz ze zmianą właścicieli zmienia się jego miejsce w świecie. Bywa cennym przedmiotem, pamiątką, świadectwem uczucia albo sekretem, którego nie należy pokazywać innym. Vreeland wykorzystuje tę wędrówkę, aby opowiedzieć o ludziach, którzy nie spotkaliby się, gdyby nie historia obrazu.
To ciekawszy pomysł niż tradycyjne skupienie się na biografii jednego bohatera. Czytelnik patrzy na tę samą rzecz wielokrotnie, ale za każdym razem otrzymuje inny emocjonalny kontekst. Z czasem okazuje się, że znaczenie sztuki nie wynika wyłącznie z jej ceny czy nazwiska twórcy.
Największy atut powieści
Motyw przenoszenia przedmiotu między kolejnymi osobami nadaje historii rytm i pozwala zestawiać różne doświadczenia. Miłość, pamięć i pragnienie niezależności pojawiają się w kolejnych odsłonach, choć zmieniają się okoliczności. Dzięki temu obraz staje się łącznikiem pomiędzy ludźmi, których dzieli czas.
W książce o sztuce łatwo byłoby zamienić fabułę w opis estetycznych zachwytów. Tutaj ciekawsze pozostaje pytanie, co właściwie widzimy w obrazie, kiedy patrzymy przez pryzmat własnych wspomnień. Różne postacie mogą dostrzegać podobne szczegóły, a mimo to rozumieć je na swój sposób.
Co może przeszkadzać?
Osoby lubiące jednego głównego bohatera i linearną akcję mogą poczuć dystans do konstrukcji opartej na zmianach perspektywy. Historia skupiona na dziele sztuki nie obiecuje też napięcia charakterystycznego dla thrillera. Warto wejść w nią z nastawieniem na opowieść o emocjach, nie na dynamiczną zagadkę.
Komu polecić "Dziewczynę w hiacyntowym błękicie"?
Miłośnikom literatury pięknej, opowieści o pamięci oraz książek, w których przedmiot jest ważnym świadkiem historii. Temat odkrywania przeszłości można porównać z "Rodzinnym podobieństwem", gdzie nieznany list uruchamia poszukiwania rodzinnych korzeni. Inną historię o skomplikowanych relacjach opisuje "Trzecia siostra".
Przed wyborem egzemplarza sprawdź kartę książki z ISBN i danymi wydania. Jeśli po lekturze lubisz zachowywać krótkie wspomnienia, pomocny będzie dziennik czytelniczy.
