Jerzy Nasierowski był aktorem teatralnym i filmowym, którego nazwisko znalazło się w centrum jednej z głośniejszych spraw kryminalnych Polski Ludowej. W 1973 roku został skazany na dwadzieścia pięć lat więzienia za współudział w zabójstwie. W późniejszym okresie opisywał swoje doświadczenia w formie literackiej, korzystając między innymi z zapisków sporządzanych podczas odbywania kary. "Seks, zbrodnia i kara. Śledztwo" to pierwszy tom cyklu, który łączy perspektywę osobistą z rekonstrukcją zdarzeń towarzyszących sprawie.
Postępowanie karne widziane przez uczestnika
Głośny proces aktora zwracał uwagę zarówno ze względu na charakter przestępstwa, jak i jego wcześniejszą rozpoznawalność. Książka pozwala przyjrzeć się temu, jak autor przedstawiał własne zachowanie, relacje z innymi uczestnikami sprawy i doświadczenie zetknięcia z wymiarem sprawiedliwości PRL. Nie jest to jednak obiektywna dokumentacja całego procesu. Narracja pierwszoosobowa podlega wyborom, ocenom oraz pamięci osoby opisującej własne życie.
Warto odróżniać fakty sądowe od literackiej interpretacji. Sam tytuł cyklu przywołuje przestępstwo i karę, lecz autorskie wspomnienie nie zastępuje akt sprawy ani ustaleń historyka. Odbiorca powinien pamiętać także o ofierze zabójstwa, której los nie może zostać sprowadzony do elementu skandalizującej biografii znanego człowieka.
Od aktorstwa do pisania
Nasierowski zaczął publikować literackie opracowania własnych doświadczeń także pod pseudonimem Jerzy Trębicki. Związki między wcześniejszym wydaniem "Zbrodnia i..." a późniejszym cyklem są istotne dla historii tej twórczości. Nie należy jednak zakładać, że poszczególne wydania mają identyczny tekst: mogły różnić się zakresem materiału i redakcją.
Publikacja ukazuje także, jak silnie życie prywatne osoby znanej z teatru i filmu może zostać podporządkowane medialnemu obrazowi przestępstwa. Jej wartość dla czytelnika polega przede wszystkim na możliwości poznania autorskiego sposobu opowiadania o przeszłości, nie na bezkrytycznym przyjmowaniu wszystkich ocen narratora.
Pierwszy tom wydania z 1990 roku
"Śledztwo" ukazało się w Kościanie nakładem Omnibusa w 1990 roku. Stary katalog podaje 112 stron i ISBN 8385072004. Polska Bibliografia Literacka odnotowuje 109 stron numerowanych, dlatego objętości nie należy upraszczać bez sprawdzenia konkretnego egzemplarza. W katalogu znajduje się tom drugi, "Więzienie", w którym punkt ciężkości przenosi się z postępowania karnego na życie w zakładach penitencjarnych.
Informacje o wydaniu
- Autor: Jerzy Nasierowski
- Kategoria: literatura piękna
- Język: polski
- ISBN: 8385072004
- Data wydania: 1990-01-01
- Liczba stron: 112
- Ocena: 6,0
- Wydawnictwo: Dziennikarska Spółka Wydawnicza OMNIBUS
- Objętość w Polskiej Bibliografii Literackiej: 109 stron numerowanych
