Stanisław Wokulski jest człowiekiem, który dorobił się majątku pracą i handlem, lecz nigdy nie czuje się całkowicie przyjęty przez środowisko, do którego pragnie wejść. Zafascynowany Izabelą Łęcką, córką zubożałego arystokraty, próbuje pokonać barierę społeczną za pomocą pieniędzy, ambicji i gotowości do poświęceń. Bolesław Prus buduje z tego nie tylko historię niespełnionej miłości, lecz także rozległy portret Warszawy drugiej połowy XIX wieku.
Wokulski pomiędzy romantyzmem a pozytywizmem
Główny bohater łączy cechy, które pozornie trudno pogodzić. Jako przedsiębiorca działa z rozmachem, potrafi dostrzegać możliwości i rozumie znaczenie nowoczesnej gospodarki. W sprawach uczuciowych bywa jednak bezradny, uzależniając swoją samoocenę od akceptacji Izabeli. Prus pokazuje niebezpieczeństwo sytuacji, w której człowiek o wielkich zdolnościach oddaje swoje życie w ręce cudzych wyobrażeń.
Izabela Łęcka także nie jest postacią oderwaną od środowiska. Wychowanie nauczyło ją określonego sposobu patrzenia na hierarchię społeczną, pracę i pieniądze. Konflikt Wokulskiego z arystokracją dotyczy więc nie tylko jego prywatnej ambicji, ale różnicy między światem odziedziczonych przywilejów a środowiskiem ludzi budujących własną pozycję.
Ignacy Rzecki i pamiętnik innej epoki
Równolegle do losów Wokulskiego poznajemy życie Ignacego Rzeckiego, wieloletniego pracownika sklepu, którego wspomnienia odsłaniają dawny świat politycznych nadziei i osobistych lojalności. Fragmenty jego pamiętnika wprowadzają drugi punkt widzenia. Dzięki nim wydarzenia można obserwować nie tylko z perspektywy głównego bohatera, ale również człowieka wiernego ideałom swojej młodości.
W powieści ważne są także naukowcy, subiekci, mieszczaństwo i ludzie żyjący w biedzie. Prus nie ogranicza Warszawy do eleganckich salonów. Zestawia kontrasty miejskiego życia i pytania o to, co rzeczywiście stanowi o wartości człowieka: nazwisko, majątek, wykształcenie, pracowitość czy stosunek do słabszych.
Dlaczego "Lalka" nie jest tylko powieścią o miłości?
Utwór publikowany najpierw w odcinkach w latach 1887-1889 wykracza poza schemat romansu. Jego siłą jest zestawienie wielu postaw i niejednoznacznych motywacji, a także szczegółowy obraz polskiego społeczeństwa pod zaborami. Każda z ważnych postaci ma własne ograniczenia i własne złudzenia.
Karta katalogowa dotyczy wydania Zakładu Narodowego im. Ossolińskich z 2019 roku. Warto przyjrzeć się tej edycji również pod kątem opracowania, ponieważ bogate tło historyczne i społeczne znacząco poszerza odbiór powieści. Dla porównania spojrzenie na ambicję i awans społeczny w literaturze angielskiej znajdziesz w "Wielkich nadziejach" Dickensa, a napięcie pomiędzy uczuciem i oczekiwaniami otoczenia pokazują "Perswazje" Jane Austen.
Informacje o wydaniu
- Autor: Bolesław Prus
- Kategoria: klasyka
- Język: polski
- ISBN: 9788366267176
- Data wydania: 2019-12-16
- Ocena: 7,0
- Wydawnictwo: Zakład Narodowy im. Ossolińskich
