"Bajki i powiastki" Hansa Christiana Andersena to przedwojenne polskie wydanie opowiadań duńskiego pisarza, opublikowane przez Księgarnię J. Przeworskiego. Książka zasługuje na uwagę nie tylko ze względu na znane baśnie, lecz także jako świadectwo dawnej polskiej praktyki wydawniczej. W spisie znajdują się tytuły zapisane inaczej niż we współczesnych przekładach, między innymi "Calóweczka" oraz "Nowa suknia cesarza". Taka pisownia pomaga rozpoznać konkretny nakład i nie powinna być automatycznie zastępowana dzisiejszymi wariantami.
Dziesięć opowieści w jednym wyborze
Stary katalog podaje następującą zawartość: "Ogród rajski", "Calóweczka", "Bąk i piłka", "Czerwone trzewiczki", "Słowik", "Nowa suknia cesarza", "Towarzysz podróży", "Kominiarczyk i pasterka", "Świerk" oraz "Dziewczynka z zapałkami". To różnorodny zestaw, obejmujący krótkie opowieści o przedmiotach i zwierzętach oraz bardziej rozbudowane historie z moralnym i religijnym podtekstem.
W "Słowiku" pojawia się kontrast między autentycznym pięknem natury a jego sztucznym naśladownictwem. "Nowa suknia cesarza" obnaża mechanizm zbiorowej uległości wobec autorytetu. "Dziewczynka z zapałkami" zwraca uwagę na społeczną obojętność i cierpienie najsłabszych. Andersen wykorzystuje baśniową formę do stawiania pytań, które nie muszą mieć prostych odpowiedzi.
Stara polszczyzna i historia ilustracji
Bibliografia Narodowa odnotowuje wydanie z 1934 roku, 143 strony numerowane i jedną nienumerowaną oraz cztery tablice ilustracyjne. Znane jest również pokrewne wydanie z 1933 roku o nieco innej paginacji. Nie należy bez sprawdzenia konkretnego egzemplarza utożsamiać tych dwóch nakładów ani przypisywać późniejszych ilustratorów wszystkim wcześniejszym wydaniom.
Czytanie dawnej polskiej edycji pozwala dostrzec historyczne zmiany w języku i sposobie opracowywania literatury dziecięcej. Dawny przekład może zachowywać słownictwo i konstrukcje zdań, które dziś spotykamy rzadziej. Nie czyni go to gorszym, lecz wymaga innego rodzaju uwagi, zwłaszcza podczas wspólnej lektury z dzieckiem.
Identyfikacja egzemplarza
Wydawcą jest Księgarnia J. Przeworskiego, a rokiem wydania 1934. Dla tego historycznego nakładu nie potwierdzono numeru ISBN; zastępczy numer składający się z zer nie powinien pozostawać w katalogu. Przy zakupie antykwarycznym warto sprawdzać tytuł, rok, liczbę stron i obecność tablic ilustracyjnych, zamiast kierować się wyłącznie nazwiskiem Andersena.
Inną epokę wydawniczą reprezentuje "Skarbiec baśni" Fenix z 2016 roku, a "Miała jaja gospodyni" pokazuje mniej znany, humorystyczny tekst pisarza w formie animowanej książeczki.
Informacje o wydaniu
- Autor: Hans Christian Andersen
- Kategoria: bajki
- Język: polski
- ISBN: brak potwierdzonego numeru ISBN
- Data wydania: 1934-01-01
- Liczba stron: 143
- Ocena: 0,0
- Wydawnictwo: Księgarnia J. Przeworskiego
- Objętość w Bibliografii Narodowej: 143 strony numerowane, 1 nienumerowana, 4 tablice
