Walki na Lubelszczyźnie toczone przez brygady AL (maj - lipiec 1944) z przeważającymi siłami hitlerowskimi stanowią tło fabularne powieści K. Panasa. Jej bohater, młody chłopiec, który w ogniu bitew wyrasta na dzielnego dowódcę drużyny, przeżywa wśród partyzantów liczne i niebezpieczne przygody.
Bohater powieści, kapitan Mora, po prostu James Murray, niegdyś związany z polską flota wojenną Zygmunta III Wazy, wiedzie nas od wybrzeży Brazylii - gdzie prowadzi zawzięty bój z handlarzami niewolników oraz hiszpańskimi i portugalskimi kolonizatorami, gdzie jego drogi splatają się z drogami
A ponad wszystkim śpiew skowronka
Wyzwolenie obozu koncentracyjnego w Buchenwaldzie.
Uroczystość miała przebieg prawdziwie wspaniały. 6 marca od rana tłumy Paryżan gromadzili się przed siedzibą Dyrektoriatu - dawnym pałacem Burbanów. O godzinie drugiej po południu minister wojny, Milet Mureau, w otoczeniu Dyrektoriatu, ministrów, członków Rad Prawodawczych, przedstawicieli świata
- Niemcy wieją od Bugu, Rosjanie są coraz bliżej. Lada dzień będziemy mieć gości - mówiono w Parczewi w lipcu 1944 roku. Kto mówił, skąd wiedział - nie wiadomo. Nikt jednak nie miał wątpliwości, że w ciągu tego lata rozgromiony okupant na zawsze opuści nasze ziemie... [fragment książki]
Powieść poświęcona sprawie przechodzenia Rumunii w 1944r na stronę aliantów oraz zrywowi niepodległościowemu i czynowi zbrojnemu przeciwko okupującym znaczną część krajów europejskich Niemcom hitlerowskim.
