Ten zbiór esejów został poświęcony blaskom i cieniom zawodu historyka, który profesor Janusz Tazbir uprawia od przeszło pół wieku. Autor zaczyna je akcentem bardzo osobistym wspomnieniami z dzieciństwa i wczesnej młodości, kiedy to między innymi pod wpływem powieści historycznych rodziły się w nim
Szkice o literaturze Dlaczego wiek XVII był stuleciem rękopisów? Literatura rękopiśmienna w dawnej Polsce i w Rosji Trzy wzorce ziemiańskiej biblioteki "Zostawiłeś odłogiem najpiękniejszy talent pisarski..." Nieśmiertelny pan Pszonka O kompleksie pawia i papugi Pan Tadeusz, czyli - jakoś to będzie
Janusz Tazbir zajął się tym razem historią "znaną i nieznaną", a przypomnianą niedawną decyzją rosyjskiego rządu ustanawiającą jako święto "dzień wyzwolenia Moskwy spod polskiego jarzma". Wiadomo, że Polacy władali Moskwą zaledwie przez dwa lata (1610-1612), ale nasza wiedza o tamtych wydarzeniach
Autor opisuje rolę Polski jako przedmurza chrześcijaństwa, najpierw w dziejach Rzeczypospolitej, a następnie w świadomości historycznej kolejnych generacji Polaków.
