Publikacja ta jest kolejną pozycją wydawniczą ze znanej czytelnikom serii „Drzewa Naszych Lasów", opracowaną przez zespół autorski z Instytutu Badawczego Leśnictwa. Jesion wyniosły jest gatunkiem szczególnym dla polskich lasów, tworzącym z innymi gatunkami liściastymi przebogate, związane z dolinami rzecznymi lasy łęgowe (jesionowo-olszowe i wiązowo-jesionowe), grądy nizinne i olsy. Drewno jesionu wyniosłego, o pięknym rysunku i kolorycie, należy do bardzo poszukiwanych, cennych sortymentów.
Aktualne zagrożenia chorobowe, powodowane przez chorobę spiralną, której końcowym aktem są patogeniczne grzyby, sprawiają, że proces ustępowania tego gatunku z naszych lasów przybrał bardzo dynamiczny charakter, o nasileniu i skutkach porównywalnych do grafiozy - holenderskiej choroby naczyniowej wiązów, która radykalnie zmniejszyła udział wiązu w składzie lasów Polski i całej Europy.
Zamieranie jesionu, najpoważniejsze aktualnie zagrożenie występujące w naszych lasach, zostało przedstawione bardzo szczegółowo. Przyczyny, rozumiane jako czynniki pierwotne, inicjujące spiralę chorobową, są trudne do identyfikacji. Jako prawdopodobne wskazuje się czynniki abiotyczne: spadek poziomu wód gruntowych, długotrwałe susze i przymrozki. Na osłabione drzewostany wchodzą grzyby patogeniczne i owady, doprowadzając do obumierania drzew i drzewostanów. Autorzy przedstawiają w publikacji schemat łańcucha chorobowego, bardzo szczegółowo omawiając gatunki grzybów, których występowanie stwierdzono na zaatakowanych jesionach. Obecnie największe znaczenie dla rozwoju choroby przypisuje się rodzajowi Chalara sp.
W związku z występującym zjawiskiem zamierania jesionu, nazwanym przez autorów tymczasowym, stawia się roboczą hipotezę zalecającą podejmowanie systematycznych prób naturalnego odnawiania jesionu na odpowiednich dla niego siedliskach. Jest to wskazanie przeciwstawne do obserwowanych w praktyce tendencji, polegających na zaprzestaniu produkcji sadzonek i odnawiania samosiewnego. Odnowienia naturalne jesionu, oprócz drzewostanów, w których jest on gatunkiem panującym, zaleca się wykorzystywać w drzewostanach mieszanych z bukiem, jodłą, dębem szypułkowym, grabem i olszą czarną, w zespołach roślinnych łęgów jesionowych, wiązowych i nadmorskich. W podrozdziale poświęconym odnowieniom sztucznym i siewom podane są najważniejsze wiadomości związane z wykorzystywaniem tych sposobów reprodukcji.
Omówienie produkcji sadzonek jesionu, z zastrzeżeniem, że produkcję należy podjąć po ustąpieniu procesu zamierania, obejmuje owocowanie gatunku, proces zbierania nasion, przechowywanie, stratyfikację nasion i siew w szkółkach, w tym także w szkółkach kontenerowych o kontrolowanych warunkach wzrostu.
Rębnie odpowiednie dla odnawiania jesionu zaliczane są do częściowych i stopniowych. Możliwe są gniazdowe częściowe lub zupełne, a także zupełne ograniczone do przypadków wprowadzania gatunku w miejscu, gdzie dotychczas nie występował. Zabiegi pielęgnacyjne przedstawiono bardzo skrótowo, ograniczając się do najważniejszych wskazówek praktycznych.
Na zakończenie omówiono możliwości ograniczenia zjawiska zamierania jesionu wyniosłego metodami hodowlanymi. Pielęgnację określono trzema słowami: „wcześnie, umiarkowanie, często", zalecając staranne wykonywanie zabiegów już od początku kształtowania się zwarcia na uprawie. W odniesieniu do całości hodowli jesionu autorzy sprecyzowali 9 wniosków. Racjonalne postępowanie hodowlane może doprowadzić do zminimalizowania ryzyka wystąpienia choroby na większej powierzchni i wpływać na zwiększenie stabilności drzewostanów jesionowych.
Książka zawiera zbiór ogólnych i szczegółowych informacji o podstawowym znaczeniu dla praktycznej hodowli i ochrony jesionu wyniosłego, ma charakter praktycznego poradnika dla leśników, co umożliwia jego rekomendację i polecenie jako publikacji możliwej do wykorzystania przez terenową służbę PGL LP.
- Autor: Wojciech Gil
- Kategoria: flora i fauna
- Język: polski
- ISBN: 9788309990192
- Data wydania: 2010-01-01
- Liczba stron: 128
- Ocena: 0,0
