Opowiadanie powstało na kanwie operowego libretta pod tym samym tytułem. Baśniowa, filozoficzna opowieść o miłości i tajemnicy istnienia. Pierwsze polskie wydanie.
In memoriam Böcklina (Ostatnie takty symfonii, występuje Prolog, za nim dwaj dźwigają opuszczone żagwie. Jest to młodzieniec w stroju wenecjanina, w szatach żałobnych.) Muzyko, zmilknij! Oto scena moja, I wzniosę skargę, bowiem mi przystoi! Młodzieńcom czasu tego jego soki Do żył spływają; ów,
Akcja powieści Wiktora Hugo toczy się w średniowiecznym Paryżu. Najważniejszym tematem tej wielowątkowej prozy są dzieje miłości archidiakona Klaudiusza Frollo do młodej Cyganki Esmeraldy. Autor stworzył również słynną postać Quasimoda, dzwonnika Notre Dame. Powieść, którą Hugo nazwał "malowidłem
