George Milton i Lennie Small przyjeżdżają do kolejnego gospodarstwa w Kalifornii, licząc na zarobek pozwalający im odłożyć pieniądze na własną ziemię. George jest bystry, ostrożny i przyzwyczajony do podejmowania decyzji za dwóch. Lennie, potężny fizycznie, ma trudności ze zrozumieniem niektórych sytuacji i nie zawsze potrafi ocenić skutki swoich działań. Mężczyźni pozostają razem, choć życie wędrownych robotników nie sprzyja trwałym przyjaźniom.
Farma, która istnieje najpierw w opowieści
Ich wspólne marzenie ma bardzo konkretny kształt: niewielki dom, własny kawałek ziemi, możliwość utrzymywania się z pracy bez nadzoru kolejnego pracodawcy. Lennie szczególnie wyczekuje hodowania królików. George wraca do tej wizji raz po raz, jakby każde powtórzenie mogło uczynić przyszłość bardziej prawdopodobną. W czasach Wielkiego Kryzysu podobny plan jest nie tylko pragnieniem wygody, lecz także odpowiedzią na poczucie kruchości i zależności od innych.
Steinbeck rozbudowuje tło przez postacie spotkane na farmie. Candy, Crooks i żona Curleya inaczej doświadczają samotności oraz braku wpływu na własne losy. Ich historie rozszerzają znaczenie opowieści poza przyjaźń dwóch głównych bohaterów. Każdy z nich ma własne ograniczenia, a wspólne miejsce pracy wcale nie oznacza równej pozycji społecznej.
Wielka tragedia opowiedziana oszczędnie
"Myszy i ludzie" liczą niewiele stron, a jednak Steinbeck buduje w nich świat, w którym każda rozmowa może zmienić bieg wydarzeń. Nie tłumaczy wprost wszystkich emocji postaci. Pozwala, by znaczenie wynikało z gestów, powtarzanych zdań i zderzenia dobrych intencji z rzeczywistymi konsekwencjami. Szczególną rolę odgrywa bezbronność Lenniego, nieumiejącego zawsze dostosować siły i zachowania do sytuacji.
Powieść, opublikowana w 1937 roku, nie daje prostego pocieszenia. Pyta o granice odpowiedzialności za drugiego człowieka i o to, co dzieje się z marzeniami ludzi pozbawionych społecznego oparcia. Jej forma jest bliska scenicznej: dialogi i ograniczona liczba miejsc sprawiają, że konflikt rozwija się z niezwykłą intensywnością.
Polskie wydanie Prószyńskiego i S-ki z 2012 roku liczy 120 stron, w przekładzie Zbigniewa Batki. To dobry punkt wyjścia do poznawania Steinbecka, szczególnie dla czytelników ceniących literaturę, która mówi o sprawach społecznych poprzez precyzyjnie zarysowane losy kilku osób.
Dane wydania
- Autor: John Steinbeck
- Kategoria: literatura piękna
- Język: polski
- ISBN: 9788378390459
- Data wydania: 2012-02-02
- Liczba stron: 120
- Tłumaczenie: Zbigniew Batko
- Ocena: 7,8
- Wydawnictwo: Prószyński i S-ka
