To nowela opisująca oczami dziecka przemarsz wojska i bitwę opodal miasta. W jego domu spotykają się najważniejsze osoby z miasta. To także opis różnych postaw wobec Narodu i wojny. Kasjer jest bardzo komiczny, przedstawia bardzo nietypową postawę wobec wojny. Ale czy gdybyśmy tam byli to byłoby dla nas tak nietypowe?
Nowela Bolesława Prusa Na wakacjach jest przykładem bezinteresownej dobroci i współczucia wobec czyjegoś cierpienia.
Prus znów pokazuje się ze swej oryginalnej strony, oryginalnej jak na Pozytywizm. Opisuje polską wieś końca XIX wieku oczami dziecka. Jak się ono rozwija, jak odbiera rzeczywistość i jak ono ze swego wózeczka wpływa na losy wsi, przede wszystkim na stosunki między rodzinami. Nowela jest pełna
W swych nowelach Bolesław Prus porusza tematykę związaną z krzywdą ludzką, poszukiwaniem lepszego życia czy ludzką dobrocią. W prezentowanym tomie znalazły się następujące nowele: "Kamizelka", "Katarynka", "Michałko", "Antek", "Na wakacjach", "Z legend dawnego Egiptu", "Omyłka", "Wigilia".
