Druga wojna światowa pozostawiła po sobie nie tylko historie walk na froncie, lecz również doświadczenia ludzi trafiających do obozów jenieckich daleko od własnego kraju. Emil Rudolf Greulich wykorzystał takie realia jako punkt wyjścia do powieści "Amerykańska odyseja". Jej centralny wątek dotyczy próby doprowadzenia do ukarania hitlerowskiego przestępcy. Losy bohatera splatają się przy tym z obserwacją społeczeństwa amerykańskiego i krytyką jego obyczajów.
Obóz jeniecki jako miejsce konfrontacji
Opis wydawniczy wiąże powstanie powieści z doświadczeniami autora podczas pobytu w amerykańskim obozie dla żołnierzy Wehrmachtu. W tekście obecne są elementy autobiograficzne, co nie oznacza jednak, że każda rozmowa i każda przygoda stanowią bezpośredni zapis rzeczywistych wydarzeń. Autor korzysta z formy literackiej, by prowadzić opowieść o odpowiedzialności za zbrodnie oraz o trudności rozliczania przeszłości.
Wybór bohatera usiłującego doprowadzić do ukarania sprawcy pozwala postawić pytania o sprawiedliwość niezależną od narodowej przynależności. W świecie dotkniętym wojną sama zmiana miejsca pobytu nie usuwa dawnych konfliktów. Przeszłość nadal wpływa na decyzje ludzi, którzy próbują rozpocząć nowe życie.
Satyra na amerykańskie obyczaje
Greulich wplata do fabuły obserwacje dotyczące stylu życia oraz sposobu myślenia mieszkańców Stanów Zjednoczonych. Nie jest to neutralny przewodnik po kraju, lecz literacki portret tworzony z określonej perspektywy. Satyra pozwala autorowi wydobyć sprzeczności między deklarowanymi wartościami a rzeczywistym postępowaniem ludzi.
Warto więc odróżnić narracyjne oceny bohaterów od pełnego obrazu historycznego społeczeństwa. Powieść jest dokumentem literackich wyobrażeń swojej epoki, a nie bezstronnym opracowaniem sytuacji jeńców wojennych. Może natomiast stanowić punkt wyjścia do rozmowy o sposobach przedstawiania odpowiedzialności za zbrodnie i o życiu ludzi po zakończeniu działań wojennych.
Polskie wydanie z 1969 roku
Opisywany egzemplarz ukazał się nakładem Państwowego Instytutu Wydawniczego w 1969 roku. Katalog podaje 425 stron oraz przekład Janiny i Erwina Wolfów. Nie jest to osobna powieść o wyprawach antycznego Odyseusza - tytuł wykorzystuje motyw długiej, pełnej doświadczeń wędrówki.
W poprzednich danych znajdował się zastępczy ISBN złożony z zer. Wydanie powstało przed rozpowszechnieniem standardu ISBN, więc nie należy dopisywać mu fikcyjnego numeru. Czytelników zainteresowanych inną literacką perspektywą na jeniecką rzeczywistość może zainteresować "Król szczurów" Jamesa Clavella, osadzony w obozie w Azji i dotyczący odmiennych realiów wojennych.
Dane wydania
- Autor: Emil Rudolf Greulich
- Kategoria: literatura piękna
- Język: polski
- ISBN: brak potwierdzonego numeru ISBN
- Data wydania: 1969-01-01
- Liczba stron: 425
- Tłumaczenie: Janina i Erwin Wolfowie
- Ocena: 7,0
- Wydawnictwo: Państwowy Instytut Wydawniczy
