Krytyczna monografia malarstwa Jana Matejki napisana przez Stanisława Witkiewicza, polskiego malarza, architekta, pisarza i teoretyka sztuki.
Wydana we Lwowie w ramach cyklu "Nauka i Sztuka" krytyczna monografia malarstwa Jana Matejki ilustrowana 300 rycinami jego obrazów.
Dzieło Stanisława Witkiewicza zatytułowane Na przełęczy należy do grona klasycznych utworów opiewających urodę Tatr oraz witalność tamtejszych górali. Punktem wyjścia do dalszych obserwacji i rozważań stał się letni pobyt autora w Tarach i jego wycieczka przez Przełęcz Mięguszowiecką do Morskiego
Prace krytyczne Stanisława Witkiewicza. "Witkiewicz przystąpił do realizacji swoich planów z niezwykłym w owej epoce pozytywnego umiaru ekstremizmem haseł, głoszonych w sposób agresywny, napastliwy, z żywiołowym temperamentem polemicznym. Wzniecił w polskiej krytyce burzę, która miała oczyścić
