Powieść Leona Kruczkowskiego z 1932 roku, będąca próbą polemiki z wizją wsi romantyków. Bezpośrednio nawiązuje do dramatu Kordian Juliusza Słowackiego. Kanwą powieści był pamiętnik Kazimierza Deczyńskiego pt. Opis życia wieśniaka polskiego (który został wydany jako Żywot chłopa polskiego na