Autorka analizuje przyczyny powstania eugeniki jako dziedziny myśli i czynu, zmierzającej już w starożytności greckiej do doskonalenia natury ludzkiej oraz powody, dla których w czasach nowożytnych, a zwłaszcza w XIX w., uzyskała niebywały rozwój oraz światowy sukces. Dobitnie wskazuje na jej rolę w kształtowaniu totalitaryzmu niemieckiego – nazizmu. W pełnej rozmachu książce prezentuje wiele nieznanych źródeł i zadziwiających zjawisk. Pisze też o eugenice polskiej i żydowskiej oraz paradoksach, w które zostały one uwikłane. Ponadto, dociekając istoty niemieckiego totalitaryzmu, autorka na kanwie rozważań nad eugeniką wyprowadza interesujące implikacje społecznopolityczne oraz antropologiczne, związane m.in. z faktem, że niemiecki totalitaryzm dążył – jak każdy inny system totalitarny – do stworzenia człowieka nowego typu, a w rzeczywistości człowieka „totalnie dyspozycyjnego”, oddanego bez reszty wodzowi, a to znaczy także pozbawionego własnej osobowości.
Spis treści
I. Historyczne podłoże rozważań o gatunku ludzkim
1. Preeugenika, antycypacje ewolucjonistyczne i antropologiczne
2. Antropologia – „tworzenie” ras ludzkich
3. Inspiracje maltuzjańskie oraz problem demograficzny
II. Jak i dlaczego powstała eugenika: w pogoni za ideałem człowieka doskonałego
1. Klimat naukowy i społeczny powstania eugeniki
2. Naukowe podstawy tworzenia modelu łagodnej eugeniki
3. Ewolucjonizm, darwinizm oraz socjaldarwinizm w służbie eugeniki
4. Twórca eugeniki – Francis Galton
5. Światowy sukces eugeniki
III. Intronizacja idei nazistowskich
1. Faszyzm – totalitaryzm – nazizm
2. Idee, ideologie, mity… Weltanschaung Hitlera oraz czołowych nazistów
3. Od idei do czynu: idee in praxis
4. Czy zagadka nazizmu to pytanie bez odpowiedzi?
IV. Eugenika jako idée fixe totalitaryzmu niemieckiego, jej potencjał i rola w rasowym oglądzie świata
1. Transformacja idei ewolucjonizmu i Galtonowskiej eugeniki na terenie Niemiec
2. Niemiecka „urodzajna gleba”: kolonie, osadnictwo, „duch germański”
3. Formowanie eugenicznych struktur organizacyjnych
4. Eugeniczna histeria, czyli Rassenhygiene
V. Na kanwie rozważań nad eugeniką: implikacje społeczno-polityczne i kulturowe oraz antropologiczne
1. Rozwarstwienie ideologiczne i organizacyjne ruchu eugenicznego
2. Eugenika a rasizm
3. Inkongruencja eugenizmu polskiego i żydowskiego, czyli paradoks dziejów
4. Miejsce eugeniki w przestrzeni nazistowskiej ideologii i polityki
5. Natura czy kultura
6. Eugenika w perspektywie powojennej
Zakończenie
Z recenzji:
Książka napisana jest z rozmachem. Przedstawiono w niej kompetentnie wiele szczegółowych zagadnień, które dotychczas nie były omawiane w Polsce. Na podkreślenie zasługuje filozoficzna refleksja nad eugeniką, przewijająca się przez całą pracę. Autorka wykazuje, że niezależnie od pozytywnych lub negatywnych aktualnych skutków jej stosowania w konkretnych społeczeństwach, eugenika (nawet w swojej łagodnej formie) preferuje lub zakłada pewne wartości, które z punktu widzenia współczesnej aksjologii i etyki są oceniane negatywnie, mianowicie: kolektywizm kosztem indywidualizmu, antyegalitaryzm, kult państwa, deprywatyzację życia jednostkowego, elitaryzm populistyczny, a nawet rasizm. Nie znaczy to, że czymś złym są same badania naukowe nad doskonaleniem człowieka i nad rasami, ale ich ideologizacja i jednostronne polityczne wykorzystanie może prowadzić do katastrofy.
Prof. dr hab. Tadeusz Buksiński
Autorka formułuje i uzasadnia oryginalną hipotezę, że eugenika w swej radykalnej postaci stanowiła konieczny warunek (condicio sine qua non) powstania nazizmu jako tej odmiany faszyzmu, która ukształtowała się w Trzeciej Rzeszy i nabrała cech państwa totalitarnego ze wszystkimi tego konsekwencjami, łącznie z ludobójstwem.
Prof. dr hab. Jan Such
- Autor: Iwona Sugalska
- Kategoria: nauki społeczne (psychologia, socjologia, itd.)
- Język: polski
- ISBN: 9788379860562
- Data wydania: 2015-09-11
- Liczba stron: 310
- Ocena: 0,0
- Wydawnictwo: Bogucki Wydawnictwo Naukowe
