Tahar Ben Jelloun powraca do opowieści znanych z "Bajek Babci Gąski" Charles'a Perraulta, ale nadaje im inny krajobraz kulturowy. "Śpiąca królewna z Tysiąca i jednej nocy i inne baśnie dla dorosłych" rozgrywa się w świecie inspirowanym tradycjami arabskimi i muzułmańskimi. Marokański pisarz nie przedstawia tu wiernych przekładów francuskich baśni, lecz własne, literackie reinterpretacje. Zmiana miejsca akcji wydobywa z dobrze znanych historii motywy pragnienia, władzy, przemocy i tego, co społeczność uznaje za zakazane.
Dziesięć znanych motywów w nowych sceneriach
Spis treści wydawcy obejmuje "Śpiącą królewnę", "Dziewczynkę w czerwonej burce", "Sinobrodego", "Kota w butach", "Wróżkę", "Kopciuszka", "Hakima z czubkiem", "Paluszka", "Oślą skórę" i "Zbyteczne życzenia". Każdy z tych tekstów wykorzystuje motywy dawnej literatury baśniowej, ale nie ogranicza się do mechanicznej zmiany imion i nazw miejscowości. Autor łączy europejskie schematy fabularne z obrazami, zwyczajami i sposobami opowiadania zaczerpniętymi z innej tradycji.
Już "Dziewczynka w czerwonej burce" pokazuje, że rozpoznawalny punkt wyjścia z baśni może nabrać nowych znaczeń w odmiennej rzeczywistości społecznej. "Sinobrody" wprowadza natomiast temat okrucieństwa i przemocy wobec kobiet. Te opowieści mogą być drastyczne, a ich adresatem jest dorosły czytelnik, nie małe dziecko poszukujące książki do snu.
Groza i humor zamiast dziecięcego dydaktyzmu
Ben Jelloun jest pisarzem znanym z łączenia opowieści osobistej z refleksją nad społeczeństwem i kulturą. W tym zbiorze wykorzystuje także groteskę oraz ironię. Gdy zdarzenia przybierają dramatyczny obrót, potrafi nagle zmienić ton i przypomnieć, że czytelnik uczestniczy w literackiej grze. Dzięki temu baśnie nie mają jednej, przewidywalnej funkcji wychowawczej. Stają się sposobem zadawania pytań o moralność, hierarchię i stosunki między ludźmi.
Oryginalny kontekst Perraulta pozostaje ważny, ale najlepiej czytać tę książkę jako samodzielną interpretację. Jej wartość nie polega na możliwości zastąpienia wydania "Kopciuszka" dla dzieci, lecz na świadomym przetwarzaniu znanych historii.
Wydanie Oficyny Naukowej - poprawiona objętość
Polski przekład przygotowała Katarzyna Marczewska, a książka ukazała się w 2017 roku pod ISBN 9788364363795. Oficjalna strona wydawcy potwierdza 184 strony, podczas gdy stary katalog serwisu błędnie podawał 430. Poprawiono tę informację. Projekt okładki i stron tytułowych przygotował Ireneusz Sakowski.
Baśniowy punkt wyjścia można porównać z klasycznym "Kopciuszkiem" w historycznym zbiorze lub wierszowaną "Śpiącą Królewną" Gabrieli Mistral. Te utwory różnią się jednak wiekiem odbiorcy i sposobem interpretowania tradycji.
Informacje o wydaniu
- Autor: Tahar Ben Jelloun
- Kategoria: literatura piękna
- Język: polski
- ISBN: 9788364363795
- Data wydania: 2017-05-01
- Liczba stron: 184 (potwierdzone przez wydawcę; wcześniejszy katalog: 430)
- Tłumaczenie: Katarzyna Marczewska
- Ocena: 5,8
- Wydawnictwo: Oficyna Naukowa
- Projekt okładki i stron tytułowych: Ireneusz Sakowski
- Rodzaj publikacji: baśnie dla dorosłych, 10 utworów
