Maska jest echem tożsamości własnej podmiotu. Ulega wyobcowaniu w rytuale używającym jej po to, by rozdwojona tożsamość podmiotu wtargnęła, wbiła się w naturę jako obcy element, ale przecież w samej naturze tkwiący od początku. Rytuał jest bowiem przestrzenią wyobcowania, dlatego dotyczy zawsze tego, co było, a nigdy tego, co ma się zdarzyć. Powtórzenie nie jest czarodziejstwem i magią, ale ugruntowaniem podstawowego komponentu natury, czyli mimesis, która w rytuale staje się już zasadą (teorią mimesis). Jest to zarazem wiedza o rytuale, który jednocześnie jest wiedzą. Podobnie jak we fragmentach o maskach części dotyczące rytuału mają charakter schizomorficzny: charakteryzuje je wieloperspektywiczne przedstawianie różnych rytuałów, co jest równocześnie dowodem na to, że rytuał, mimo że jest wiedzą, sam nie wytwarza języka, który go ustanawia, ponieważ rytuał nie może sam się wyobcować.

Teatr jest jednym z wielkich osiągnięć starożytnych Greków, przekazanym za pośrednictwem Rzymu i chrześcijaństwa jako wspaniałe dziedzictwo najpierw kulturze europejskiej, następnie całej kulturze światowej. Jego początki i kolejne etapy rozwoju są w wielu aspektach prawie niemożliwe do odsłonięcia ze względu na upływ ponad dwóch i pół tysiąca lat od jego narodzin oraz na brak odpowiednich materiałów źródłowych, wystarczających do wyciągania jednoznacznych wniosków czy nawet czasem stawiania tylko hipotez. Ta trudna sytuacja nie zniechęciła jednak badaczy: archeologów, historyków teatru i filologów do podejmowania wysiłków, by na drodze żmudnych dociekań i analiz szczątkowych przekazów oraz tekstów zachowanych dramatów odtworzyć w miarę prawdopodobny obraz instytucji, która stała w centrum życia kulturalnego i społeczno-politycznego dawnych Ateńczyków.

Zainteresowanie greckim teatrem antycznym, szczególnie jako istotnym przejawem życia społecznego demokratycznej polis, wzmogło się w ostatnim ćwierćwieczu XX wieku. Powstało wiele interesujących prac — artykułów i książek, przybliżających instytucję ateńskiego teatru współczesnemu człowiekowi. Ta ogólna tendencja znajdowała odzwierciedlenie również w moich badaniach nad tragedią grecką, w których ustawicznie podkreślałem wagę aspektów teatralnych dla pełnego zrozumienia tekstów zachowanych dramatów. Gromadzone materiały naukowe oraz zdobywane doświadczenia stały się w sposób naturalny impulsem, by pokusić się o przybliżenie polskiemu Czytelnikowi spraw związanych z historią teatru greckiego i jako budowli, i jako instytucji. Pokusa była tym silniejsza, że w chwili jej pojawienia się nie było w języku polskim praktycznie żadnego opracowania ujmującego systematycznie i całościowo te zagadnienia. Oczywiście w wielu opracowaniach polskich filologów klasycznych i archeologów, zajmujących się dramatem greckim bądź sztuką antyczną, znaleźć można bardziej lub mniej obszerne uwagi dotyczące realiów teatru Dionizosa w Atenach.

Tak jak większość tego rodzaju prac w językach europejskich, również ta książka oparta jest na przekazanych źródłach, których stan zachowania prezentowany jest w rozdziale I, na własnych przemyśleniach i analizach źródeł oraz na istniejących opracowaniach, cytowanych w odpowiednich miejscach i podanych w Bibliografii. Jak dla większości autorów prac o greckim teatrze, tak i dla mnie podstawowym opracowaniem i niejako przewodnikiem były monumentalne i dziś już klasyczne prace A. Pickarda-Cambridge'a oraz M. Bieber. Ponieważ jednak nauka o Starożytności ciągle się rozwija dzięki doskonaleniu metod badawczych oraz nowym znaleziskom papirusowym, starałem się uwzględnić, w miarę możliwości, również prace najnowsze, by dać Czytelnikowi aktualny obraz wiedzy o teatrze greckim.

Romain Rolland znany jest przede wszystkim jako powieściopisarz i publicysta. Jego niektóre prace to m. in. "Jan Krzysztof", "Dusza zaczarowana" przyniosły mu wielką popularność we wszystkich krajach świata. Rolland poświęcił się również dramatowi ( w latach 1890 - 1902 ). Autorka książki pisze m.in., że twórczość dramatyczna Rollanda jest wyrazem buntu przeciwko bezideowości i płyciźnie teatru mieszczańskiego u zbiegu XIX - XX stulecia a zarazem jako dokument ideowej ewolucji pisarza.

Książka jest poświęcona problemom dramaturgii Cypriana Norwida. Ale dramaturgii w znaczeniu szerszym niż to, w jakim zwykło się używać tego terminu na określenie twórczości dramatycznej. Właściwa dramaturgia, czyli twórczość dramatyczna Norwida, traktowana jest w pracy jako artystyczny wyraz swoistego widzenia rzeczywistości ludzkiej w kategoriach teatru. Stanowi przykład tego, jak pewna wizja świata zostaje wyrażona w twórczości, która materiałem swoim czyni żywego człowieka i jego działanie w świecie ludzi - w sztuce dramatyczno-teatralnej. Przed Norwidem - artysta i dramaturgiem - pojawiał się problem, w jaki sposób teatr świata przedstawić w świecie teatru. Było to pytanie o wybór środków dramaturgicznych mogących służyć wyrażeniu wizji świata jako teatru. Ale nie tylko. Była to tez sprawa rozstrzygnięcia tego, jak ujawnienie przez teatr teatralności świata służyć mogło - zgodnie z funkcja przypisywaną sztuce przez Norwida - celom etycznym, jak poprzez teatralna katharsis osiągnąć egzystencjalny ethos.

Osobliwa monografia "Hamleta" Swinarskiego w Starym Teatrze w Krakowie, napisana przez Józefa Opalskiego wraz ze współtwórcami przedstawienia, którego realizację przerwała śmierć reżysera i które nigdy nie zaistniało przed publicznością i w światłach premierowych reflektorów, to książka - powiem to od razu - znakomita (...).

Z recenzji Konstantego Puzyny

Opowieść o polskim teatrze

Książka stanowi pierwsze studium w literaturze światowej poświęcone nowatorskiemu nurtowi w teatrze chińskim. Skonfrontowanie poszukiwań dramaturgii chińskiej z dokonaniami reszty świata w dziedzinie teatru eksperymentalnego (Grotowski, Meyerhold, Artoud, Brecht) plasuje teatrologów chińskich w ogólnym nurcie kultury światowej i potwierdza słuszność mianowania Gao Xingjiana laureatem Nagrody Nobla. Zaprezentowane opus magnum odznacza się rzetelnym warsztatem naukowym, obejmującym m.in. odniesienia do licznych źródeł w języku chińskim i do zachodniej literatury przedmiotu (kwerendy biblioteczne w Chinach, Stanach Zjednoczonych i Niemczech oraz badania terenowe prowadzone w Chinach).

Książka, napisana w. formie eseju, stanowi próbę naszkicowania kierunków przeobrażeń dzisiejszego polskiego teatru. Autor poddaje oryginalnej, własnej ocenie propozycje sceniczne naszych czołowych inscenizatorów takich jak: Axer, Hanuszkiewicz, Grotowski i inni. Konsekwentnie, z pasją publicystyczną, podejmuje próbę wartościowania. Czytelnik znajdzie tu analizę: indywidualności twórczych prezentowanych reżyserów i gry aktorów, sposobu, w jaki odczytują oni sztuki i role dramatyczne, w jaki przekazują je widzowi i jak widz reaguje na proponowaną mu formę i styl. Znajdzie także ciekawe, barwne opisy najbardziej znanych i charakterystycznych sztuk teatralnych.